Bài viết

CHỦ ĐỘNG PHÒNG CHỐNG BỆNH TAY CHÂN MIỆNG.

Đăng ngày: 03/04/2026

category:

Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt vào thời điểm giao mùa. Phần lớn bệnh có thể tự khỏi, nhưng một số trường hợp diễn tiến

nhanh, gây biến chứng nặng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện sớm.

1. Tác nhân gây bệnh:

- Do virus đường ruột gây ra, thường gặp: Coxsackie

A6, A10, A16; Enterovirus 71 (EV71) → dễ gây biến chứng nặng

- Đây là bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu

điều trị hỗ trợ.

2. Đường lây truyền

- Bệnh lây rất nhanh, đặc biệt trong môi trường đông

người (trường học, nhà trẻ): Qua đường tiêu hóa (phân – miệng); Qua dịch tiết mũi họng, nước bọt; Qua tiếp xúc trực tiếp với: Bóng nước, vết loét; Đồ chơi, vật

dụng nhiễm virus.

- Môi trường đông trẻ như nhà trẻ, mẫu giáo là nơi dễ

bùng phát dịch.

3. Lứa tuổi thường gặp

- Gặp ở mọi lứa tuổi

- Chủ yếu: trẻ dưới 5 tuổi

Lưu ý: Trẻ càng nhỏ → nguy cơ biến chứng càng cao.

4. Biểu hiện chính

Bệnh thường diễn tiến qua 3 giai đoạn:

- Giai đoạn sớm: Sốt nhẹ; Mệt, đau họng, biếng ăn, chảy

nước miệng

- Giai đoạn toàn phát: Loét miệng gây đau, bỏ ăn; Nổi

mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối; Có thể kèm sốt

- Dấu hiệu cảnh báo nặng: Cần đặc biệt lưu ý Sốt cao ≥

39°C, kéo dài, nôn ói nhiều, lừ đừ, ngủ gà.

5. Dấu hiệu nguy hiểm (phải đi viện ngay):

- Giật mình chới với (dấu hiệu rất quan trọng)

- Run tay chân, đi loạng choạng

- Ngủ không yên, quấy khóc bất thường

- Thở nhanh, khó thở

Đây là dấu hiệu cảnh báo biến chứng thần kinh, tuyệt đối

không được chậm trễ.

6. Biến chứng có thể gặp: Viêm não, viêm màng não; Viêm cơ tim; Phù phổi cấp; Suy hô hấp, sốc,… Một số trường hợp có thể diễn tiến rất nhanh trong 24–48 giờ.

7. Hạch cổ, hạch sau tai

Nhiều trẻ có hạch ở cổ hoặc sau tai: Thường là hạch phản ứng do viêm nhiễm. Có thể gặp sau viêm họng hoặc nhiễm virus. Nếu hạch không đau; không to nhanh thường không đáng lo và sẽ tự hết.

8. Hướng dẫn chăm sóc tại nhà:

- Mụn nước: Không cần bôi thuốc tùy tiện; Không làm vỡ mụn; Có thể tắm rửa bình thường

- Ăn uống: Thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt; Tránh đồ cay, nóng, chua; Chia nhỏ bữa

- Đau miệng: Vệ sinh răng miệng sạch; Có thể dùng thuốc theo hướng dẫn nhân viên y tế

Lưu ý quan trọng: Không tự ý dùng kháng sinh nếu không có bội nhiễm; Không lạm dụng vitamin; Không kiêng tắm

9. Phòng bệnh

- Tại gia đình: Rửa tay thường xuyên (cả người lớn và

trẻ); Không dùng chung đồ cá nhân; Vệ sinh đồ chơi, sàn nhà.

- Tại trường học; Theo dõi sức khỏe trẻ hàng ngày: Cho

trẻ bệnh nghỉ học ít nhất 7–10 ngày; Thông báo khi có ca bệnh

- Tại cơ sở y tế: Phân luồng khám bệnh; Tư vấn phát hiện

sớm dấu hiệu nặng; Tăng cường truyền thông

Tay chân miệng là bệnh quen thuộc nhưng không hề “hiền”. Chỉ cần chủ quan một chút, bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh. Nhưng nếu nhận biết sớm, chăm sóc đúng và theo dõi sát, phần lớn trẻ sẽ hồi phục an toàn.